سلامت جسم و نقش آن در جسم و روح

سلامت جسم و نقش آن

سلامت جسم برای رسیدن به هر موفّقیتی، آمادگی روحی و جسمی در کنار یکدیگر لازم اند و ارتباط این دو (جسم و روح) با هم را می توان به نقش نرم افزار و سخت افزار در کامپیوتر شبیه دانست؛ چرا که جسم، بدون روح، نعشی بیش نیست و روح هم بدون جسم، منشأ اثری نخواهد بود. امّا داستان ارتباط این دو با هم، بسیار بالاتر از این تشبیه و نقشی که در زندگی دارند، است. همبستگی و الفت روح و جسم، به قدری است که به سختی می توان این دو را از هم تفکیک کرد، اگر چه هنوز با وجود پیشرفت های فراوان علوم مختلف، اثرگذاری این دو بر هم نیز به روشنی مشخّص نشده است.در ادامه نقش سلامت جسم در جسم و روح گفته میشود.

سلامت جسم و نقش آن با اکسیر سلامتی و عرق بوقناق
سلامت جسم و نقش آن در جسم و روح

متأسّفانه، امروز، کمتر کسی به مرگ طبیعی از دنیا می رود. بیشتر افراد به علّت افراط و تفریط در خوردن، خوابیدن، کار، امور جنسی و… به مرگ زودرس و در حقیقت با خودکشی تدریجی از بین می روند. اغلب مردم به سلامت جسمی بهایی نمی دهند و افزون بر این که زمینه کسب موفّقیت در زمان حال را کم رنگ می کنند، در سنین بالاتر نیز به مشکلات فراوانی بر می خورند. در صورتی که با کسب سلامت جسمی، می توانند شخصیت مستحکم تری داشته باشند و تصمیم گیری صحیح تری انجام دهند. با جسم سالم و روحیه قوی، می توان برخی از موانع موفّقیت (مانند تنبلی و سستی) را از بین برد وسلامت جسم را بالا برد و با تقویت اراده و پشتکار، بر مشکلات، غلبه نمود.

برخی از لذّت ها و خوش گذرانی ها، هر چند فریبنده و دلپذیر باشند، موقّت اند و عواقب بسیار گران روحی و جسمی را در پی خواهند داشت. در بعضی موارد، حتّی ثروت و قدرت نیز نمی تواند آب رفته را به جوی بازگرداند. انحرافات جنسی، شکمبارگی، مصرف مشروبات الکلی، اعتیاد و… موجب از دست رفتن قوای جسمی و روحی و ضایع شدن بسیاری از فرصت های زندگی خواهند شد، که مهم ترین راه های پیشگیری از آنها، تقویت اراده و ایمان و دوری از بیکاری و سستی است. برخی از موارد که به سلامت جسم کمک می کند.

تحقیقات فراوانی که در این ارتباط انجام شده اند، نشان می دهند که افراد ناامید و افسرده، بیشتر در معرض امراض جسمی قرار می گیرند و طول عمر کمتری نیز دارند و یا این که در حالت افسردگی، از کارایی سیستم ایمنی بدن کاسته می شود و تعداد گلبول های سفید خون پایین می اید. از طرف دیگر، حالات جسمی مثبت، مانند لبخند زدن، صاف ایستادن و سینه را به طرف جلو دادن، موجب تغییر احساس و رفتار می شود و بر حالات شیمیایی و الکتریکی بدن، اثرگذار است و به گفته ویت اشتاین: جسم انسان، بهترین تصویر روح است».۱

 

کسب سلامت جسم ، نیاز به برنامه مشخّص در زمینه تغذیه، ورزش، خواب، استراحت و… دارد که در ادامه به برخی از آنها اشاره می کنیم.

۱٫ تغذیه

تغذیه صحیح، علاوه بر این که انسان را سیر می کند، به سلامت جسم کمک می کند در برخی از بیماری ها را نیز درمان می کند و موجب طولانی تر شدن عمر، زیبایی اندام، تقویت فکر و استعداد و… می شود. از طرفی، پُرخوری، کم خوری، ترکیب نامناسب مواد غذایی، بدخوری، بی موقع خوردن و… و در یک جمله سوء تغذیه، پایه گذار بسیاری از بیماری ها در اینده و عوارض ناگوار در زمان حال می شود، از جمله: خسته کننده شدن زمان بیداری و نداشتن خواب راحت. همچنین بر اثر سوء تغذیه، در هنگام درس خواندن، دچار ضعف، سرگیجه، خواب آلودگی، بی حالی، خستگی و… می شوید که در یادگیری، تأثیر منفی دارد.

برای داشتن تغذیه مناسب، رعایت چهار اصل زیر برای سلامت جسم ضروری است:

الف. غذای مناسب بخورید

هدف از غذا خوردن، تنها رفع گرسنگی نیست، بلکه با خوردن غذای مناسب، باید احتیاجات بدن برآورده شود. همچنین بافت های از دست رفته، دستگاه عصبی، حافظه، مغز، بینایی، دستگاه گوارش و گردش خون، غدد داخلی و… هر کدام به نوعی باید تغذیه شوند تا بهترین کارایی را داشته باشند.

بدین منظور، باید از طریق غذا، احتیاجات بدن به کربوهیدارت ها، چربی ها، پروتئین ها، ویتامین ها، مواد معدنی و آب، برآوره شود که کمبود یا زیادی هر کدام از آنها می تواند عوارض نامطلوبی داشته باشد.

برای کسب بهترین ترکیب غذایی، بهتر است از تنوّع مناسب (یعنی استفاده از گوشت ها، سبزیجات، غلّات، میوه ها، آبزیان و… در سبد غذایی روزانه و هفتگی) استفاده کنید و مهم تر از آن، این که غذاهای سالم، تازه و خانگی را جایگزین غذاهای آماده بیرون از خانه، غیربهداشتی و تنقّلات مضر کنید و در صورت لزوم با متخصّص تغذیه مشورت کنید.

ب. در وقت مناسب غذا بخورید

بهترین زمان غذا خوردن، هنگام گرسنگی است و تا وقتی احساس گرسنگی نکرده اید، نباید غذا بخورید. البته این نکته نباید موجب بی نظمی در برنامه غذایی تان بشود. این مشکل که به سلامت جسم آسیب میرساند معمولاً به دلایل زیر بروز می کند:

اوّل، این که در یک وعده، آن قدر غذا نخورید که در وعده دیگر احساس گرسنگی نکنید. دوم، این که بین دو وعده، از خوردن تنقّلات (بویژه شیرینی)، خودداری کنید تا اشتهایتان کور نشود. همچنین در روز، بیش از یک وعده، غذای پخته و سنگین نخورید و آن وعده، شب نباشد.

اگر صبحانه درست و صحیح خورده نشود، عوارض آن، موجب اُفت بازده کار (مخصوصاً کار فکری، مانند مطالعه) می شود. متأسّفانه در کشور ما مرسوم است که شام سنگین خورده می شود. این کار، علاوه بر در پی داشتن خواب آشفته، عواقب پزشکی ناگواری به همراه دارد. همچنین موجب می شود که صبح به سختی و خسته از خواب برخیزید و اشتهایی برای صبحانه خوردن نداشته باشید. بنا بر این، شام را سبک و حدود دو ساعت قبل از خواب، میل کنید.

ج. به مقدار مناسب بخورید

میزان غذای مصرفی، به عوامل مختلفی از جمله: سن، جنسیت، مقدار فعّالیت، شرایط جسمی، شرایط روحی، آب و هوا، سلامت یا بیماری، وزن و… بستگی دارد که می تواند پس از مشورت با کارشناس مربوط، با توجّه به نوع غذا و نیاز بدن، تأمین گردد؛ امّا نکته ای که در این جا به آن می پردازیم، عادت شایع و ناپسند پُرخوری است. پُرخوری، اگر چه آسان است، امّا تحمّل عواقب وخیم آن، بسیار دشوار است. تحقیقات متعدّد، نشان داده اند که پُرخوری، موجب ایجاد امراض گوناگون و کم شدن عمر می شود و افزون بر آن، سبب رکود شدید فکر و اندیشه می گردد؛ زیرا بعد از صرف غذای سنگین و پُرحجم، فعّالیت دستگاه گوارش، بیشتر می شود و به همین دلیل، حجم خون بیشتری به این قسمت از بدن، گسیل می شود و چون میزان خون در بدنْ ثابت است، در این شرایط ، خون کمتری به مغز می رسد و مغز، آمادگی کار فکری را از دست می دهد.

پُرخوری به بسیاری از دستگاه های بدن آسیب جدّی وارد می کند و بیماری هایی مانند: فشار خون، گرفتگی رگ ها، نقرس، سکته های ناگهانی و… را به دنبال دارد.

به اندازه خوردن، لذّتی است که می توان همیشه از آن بهره مند شد. امام علی(ع) می فرماید: هر کس در خوردن خود، به اندازه اکتفا نماید، صحّت او بسیار و فکرش شایسته خواهد بود».۶ استاد سخن (سعدی) این میانه روی را چنین وصف می کند:

نه چندان بخور کز دهانت براید

نه چندان که از ضعف، جانت براید.۷

در مقابل مذمّت پُرخوری، سفارش به اعتدال و کم خوری فراوان شده است؛ چرا که اگر معده سبک باشد، تن با نشاط می شود و مسرّتی بی اندازه به انسان می دهد. پیامبر(ص) می فرماید: کم خوردن و پیش از سیری دست از غذا کشیدن، موجب زیاد شدن حافظه می شود»۸

همچنین تحقیقات پزشکی، ثابت کرده اند که کم خوری، موجب طولانی تر شدن عمر می شود. برای نمونه در تحقیقات معروفی که در دانشگاه کرنل انجام شد، جیره غذایی تعدادی از موش ها به نصف، کاهش یافت و مشاهده شده که عمر این موش ها، به دو برابر معمول، افزایش یافت. البته طبیعی است که کم خوری صحیح، آن است که کار تأمین نیازهای ضروری بدن (به پروتئین ها، ویتامین ها، قند، مواد معدنی و…) را مختل نکند.۱۰

د. درست غذا بخورید

درست غذا خوردن، هنری است که بسیاری از آن بی بهره اند. اغلب مردم، به علّت این که آداب صحیح غذا خوردن را رعایت نمی کنند، نه تنها از غذا خوردن هیچ لذّتی نمی برند، بلکه این گونه غذا خوردن، به جای تقویت، موجب تضعیفشان هم می شود.

یکی از مهم ترین آداب غذا خوردن، درست جویدن غذاست.

در هنگام صرف غذا، باید با آرامش کامل و در حالت نشسته و بدون اضطراب، غذا خورد. غذا خوردن در حالت عصبانیت، موجب اختلال در ترشّح اسیدهای معده می شود که استمرار آن، زخم معده را در پی دارد.

در هنگام غذا خوردن، باید سعی شود که آداب غذا خوردن رعایت شود، از جمله شستن دست ها قبل و بعد از غذا، گفتن بسم الله در آغاز غذا، نخوردن آب در بین غذا، و گفتن الحمد لله بعد از غذا؛ چرا که خداوند می فرماید: از روزی پروردگارتان بخورید و شکر او را به جا آورید».۱۱

به طور خلاصه، تغذیه خوب، موجب شادی، نشاط، فعّالیت مستمر و مفید و تقویت هوش و ذکاوت می گردد و خستگی انسان را برطرف می کند.۱۲

۲٫ ورزش

سلامت جسم همان طور که برای پیروزی در مسابقات رالی، علاوه بر آمادگی راننده ها، باید ماشین ها نیز مهیا باشند، برای موفقیت در هر هدفی هم افزون بر داشتن روحیه موفّقیت، باید از بدن آماده برخوردار بود؛ چرا که با بدن سست و خمود، فرصت های موفّقیت به راحتی از دست خواهند رفت. البته منظور از ورزش، فقط آماده کردن قوای جسمی نیست؛ بلکه هدف نهایی ورزش، کسب روحیه و اراده قوی در برابر مشکلات و همچنین به دست آوردن اخلاق پسندیده و جوانمردانه است. به عبارت دقیق تر، ورزش، به حرکات و فعّالیت هایی گفته می شود که موجب پرورش جسم و روح می شوند و از راه تقویت و ورزیده کردن قوای جسمی، به تقویت اراده و روحیه نیز کمک می کنند.

نتایج تحقیقات دانشمندان، درباره اثرات ورزش بر سلامت جسم ، آن قدر شگفت آور است که تصوّر آن نیز مشکل است؛ امّا پیش از این که به گوشه کوچکی از این تحقیقات اشاره کنیم، ذکر دو نکته لازم است. اوّل، این که منظور از ورزیدگی و سلامت جسمی، نداشتن نقص جسمی نیست؛ بلکه سالم و با نشاط بودن اعضایی است که خداوند در اختیار ما قرار داده است و دوم، این که ورزیدگی و سلامت جسمی، با پیدا کردن آمادگی جسمانی برای انجام فعّالیت های ورزشی سنگین و حرفه ای تفاوت دارد؛ زیرا این گونه آمادگی جسمانی، همیشه شامل سلامت جسمی نمی شود و نباید این آمادگی جسمانی را به قیمت از دست دادن سلامت جسمی به دست آورد (چیزی که در بدن سازی های کوتاه مدّت، دیده می شود).

تغذیه اعضا و بافت های بدن، مدیون گردش خون است. خون، اکسیژن و غذا را به تک تک سلّول های بدن می رساند. از این رو، سلامت اندام های بدن به چهار عامل بستگی دارد: اوّل، مقدار خونِ در گردش و دوم، قدرت قلب در چرخاندن خون و سوم، طبیعی بودن جریان و میزان خون در تمام رگ ها و مویرگ هاو چهارم، وجود اکسیژن و مواد غذایی کافی در خون.

ورزش، موجب بهبود هر چهار عامل می شود. ورزش صحیح، موجب کم شدن اضطراب و به دست آوردن اعتماد به نفس نیز می شود؛ زیرا ورزش، موجب هماهنگی بیشتر بین اعصاب و مراکز تقویت اعصاب می شود. دگرت هانس سلی، در بیان نتیجه تحقیقات مفصّلی که انجام داده می گوید: ورزش، اعصاب را در مقابل استرس (فشار روانی)، مقاوم می کند».۱۳ همچنین ورزش، اثر درمانی زیادی بر بیماری های گوناگون دارد.۱۴

بنا بر این، انجام منظّم و دائمی ورزش های پایه چربی سوز» (و نه قند سوز) را باید جزء ضروریات زندگی دانست و از آن، غفلت نکرد که بهترین آنها را می توان پیاده روی منظّم یا دو آهسته همراه با تنفّس صحیح دانست، بخصوص در محل هایی که هوا صاف و تمیز است، مانند پارک ها و کوه پایه ها. چنین ورزش هایی، در مواقعی که بیشترین مقدار اکسیژن در هوا وجود دارد، مانند صبح زود، بسیار مفیدند و در فواید آنها کتاب های متعدّدی نوشته شده است. امّا به غیر از این، می توان از نرمش های ساده و کوتاه در بین روز و در بین ساعات مطالعه و کار نیز استفاده کرد. همچنین برای تقویت فکر و حافظه و تمرکز قوا و حواس می توان از ورزش هایی مانند یوگا، ذن، چی لنگ و… نیزاستفاده کرد.

۳٫ تنفّس صحیح

یکی از رموز مهم سلامتی، مهارت استفاده از اکسیژن است. بهترین روش تنفّس که موجب پاکسازی دستگاه های بدن می شود، بدین صورت است که نسبت دم (نفس کشیدن) و نگهداری نفس در سینه، چهار و بازدم (خارج کردن نفس)، دو باشد. مثلاً اگر دم، چهار ثانیه طول می کشد، باید نفس را به مدت ۱۶ ثانیه نگه داشت و در ۸ ثاینه خارج کرد تا اکسیژن کامل وارد خون شود و سیستم لنفاوی را فعّال کند. این عمل را روزی سه بار و هر با ۱۰ مرتبه تکرار کنید و بهتر است این عمل را در محیط باز انجام دهید.

۴٫ خواب مناسب و مفید

تحقیقات متعدّد دانشمندان، نشان داده که خواب با حافظه و عملکرد مغز، رابطه مستقیم دارد و آنچه مهم است میانه روی و به اندازه خوابیدن است؛ چرا که کم خوابی، جریان مغز را مختل می کند و به قدرت درک و حافظه، آسیب های جدی می رساند و خواب زیاد نیز موجب کسالت و تشدید حالت خواب آلودگی و پایین آمدن قدرت یادگیری می شود. همچنین تنبلی و سستی را تشدید می کند و توان بدن را بر هم زده، روحیه و اعتماد به نفس را پایین می آورد.

در مورد مقدار کافی خواب، نظریات گوناگونی وجود دارد. آنچه مسلّم است، میزان خواب در افراد مختلف، یکسان نیست و به طور میانگین، حدود ۶ تا ۸ ساعت است که با شرایط سنّی و آب و هوایی و تغذیه و جنسیت و… تغییر می کند.

در ساعات اوّلیه صبح، مخصوصاً قبل از طلوع آفتاب، علاوه بر آرامش و وجود اکسیژن تازه، درصد هوشیاری بسیار بالاست و شرایط بدن برای یادگیری، مناسب تر است، چنان که از قدیم گفته اند: سحرخیز باش تا کامروا باشی». پزشکان توصیه می کنند که در میانه روز نیز کمتر از یک ساعت بخوابید. این کار برای تقویت حافظه مؤثّر است و خستگی نیم روز را برطرف می کند.

خوردن غذای سنگین، پیش از خواب نیز موجب داشتن خواب سنگین و آشفته می شود و صبح خسته کننده ای را در پی خواهد داشت. در هر صورت، باید بعد از بیدار شدن، با ورزش سبک، بیدارسازی عصبی و عضلانی را به دست آورد. شست و شوی سر و صورت نیز در این امر مؤثّر است.

۵٫ استراحت و تفریح

استراحت و تفریح نیز منبع تولید نشاط برای روح و جسم است که اگر با فکر و برنامه صورت گیرد، موجب لذّت بردن بیشتر از کارها و زندگی می شود و بازده را بالا می برد و روحیه و توانایی از دست رفته را باز می گرداند و این عوامل به سلامت جسم نیز کمک می کند.

کار مداوم، هر چند با نشاط باشد، ایجاد خستگی می کند و استراحت کردن، با بیکار بودن، بسیار فرق دارد و بیکاری، بر عکس استراحت کردن، موجب از دست دادن روحیه، تحلیل قوا، فکر و دقّت می شود و آثار روانی نامطلوبی در بر دارد.

تفریح و استراحت، اَشکال مختلفی دارد که عبارت اند از: استراحت کوتاه در بین کار و مطالعه روزانه، استراحت شبانه، استراحت آخر هفته، تفریحات برنامه ریزی شده دوره ای (ماهانه، فصلی، سالانه).

۶٫ بهداشت جسم

آنچه موجب سلامت جسم  و تندرستی بدن می شود، بهداشت نام دارد که موجب سالم و بانشاط بودن بدن و تقویت روحیه می گردد. با بهداشت، می توان جلوی بسیاری از بیماری ها را گرفت و برخی از آنها را درمان کرد. در این جا مختصراً به بعضی از موارد بهداشتی برای سلامت جسم اشاره می کنیم:

الف. پوست، یک عضو مؤثّر در بدن است که باید آن را همیشه تمیز نگه داشت و با شستشو و دوش گرفتن مرتّب، عرق و مواد زائد و چربی انباشته بر سطح آن را شست تا تمام بدن و بویژه کلیه ها بتوانند کار خود را به خوبی انجام دهند.

ب. تمیز کردن دهان و دندان (با مسواک، نخ دندان یا آب نمک) پس از هر با غذا خوردن، موجب رفع بوی بد دهان وجلوگیری از بیماری های لثه و دندان و گوارش می شود و باید هر روز، حداقل یک بار قبل از خواب، دندان ها را مسواک زد.

ج. کانال ورود هوای بدن و تنفّس، بینی است. بینی، علاوه بر این که هوا را تصفیه می کند، موجب می شود هوا در زمستان، معتدل و در هوای خشک و گرم تابستان، مرطوب شود و سپس وارد شش ها شود. برای تمیز کردن بینی، کافی است مقداری آب، جلوی آن بگیریم و کمی بالا بکشیم و سپس تخلیه کنیم.

د. مو نیز جزئی از بدن است که در زیبایی تأثیر زیادی دارد. موها دو قسمت اند: اوّل، موی سر و صورت و دوم، موهای زائد. در مورد موهای زائد، سفارش زیادی به از بین بردن آنها در دوره های مشخّص شده است و در مورد موی سر به تمیز نگه داشتن آن.

هـ. به دلیل پوشیدن جوراب و کفش، پاها کمتر با جریان هوا در تماس هستند و به شدّت عرق می کنند و زمینه مناسب برای رشد انواع میکروب را به وجود می آورند و باعث بوی بد نیز می شوند. برای جلوگیری، باید پاها را مرتّب با آب و صابون بشوییم. قرار دادن پا در آب خنک (برای مدّت کوتاه) نیز برای آرامش اعصاب مفید است و تا می شود، باید از پوشیدن کفش های بسته و سنگین، مخصوصاً در تابستان خودداری کرد.

و. ناخن ها، یکی از ضمائم پوست هستند و جنس آنها از کارتنین است. زیر ناخن ها، محل مناسبی برای تجمّع باکتری و دیگر انگل های مزاحم است که تولید عفونت می کنند. بنا بر این، باید آنها را مرتّب کوتاه کرد. ناخن های پا را خیلی کوتاه نکنید. همچنین ناخن های دست را گرد و ناخن های پا را مربّع کوتاه کنید تا وارد گوشت نشوند.

ز. در گل ها، انواع و اقسام گازها، بازها، اسیدها و مواد آلی وجود دارد که برای سلّول های بدن ـ بویژه مغزـ، مفید است. در محیط گل و گیاه و آب و طبیعت، روح انسان، نشاط بیشتری دارد و جسم، طراوت می یابد و فکر و حافظه، قوی تر می شود. پیامبر فرموده اند: بوی خوش، قلب را قدرت می بخشد».۲۵ توجّه به این نکته لازم است که عطرها و خوشبوکننده های کاملاً شیمیایی جدید، ضررشان بیشتر از نفعشان است.

ط. بهترین و مهم ترین وسیله پاکیزه کردن پوست و مو، رفتن به حمام است. استحمام، موجب می شود بوی عرق و سلّول های مرده پوست از بین برود، ولی زیاد در حمام ماندن، موجب سستی و رخوت می شود. با شکم پُر اصلاً به حمام نروید و اگر دوش آب سرد می گیرید، بیشتر از چهار دقیقه طول نکشد.با رعایت این موارد سلامت جسم خود را بالا ببرید.

برای داشتن یک جسم سالم ما به شما توصیه می کنیم که یکی از مکمل های اصلی اکسیر سلامتی که عرق بوقناق میباشد استفاده نماید و تاثیر مثبت آن را ببینید. این اکسیر برای سلامت جسم ضروری میباشد.

درباره نویسنده

مطالب مرتبط